ULUSLARARASI ROTARY’NİN KISA TARİHİ

 

1868 yılında ABD’de Wisconsin’de doğan Paul Percy Harris öğrenimini tamamladıktan sonra Chicago’ya yerleşmiş ve avukatlık yapmaya başlamıştı. Büyük kentin kalabalığı içinde kendini yalnız ve kaybolmuş hisseden Paul Harris üç arkadaşı; kömür tüccarı Silvester Schiele, tüccar terzi Hiram Shorey ve maden mühendisi Gustavus Loehr ile bugün hala mevcut olan North Dearborn Sokağında 127 numaralı Unity binasındaki Gustavus Loehr’in bürosunda ara sıra toplanıyorlardı.
Rotary’nin bu ilk dört üyesi arasında ilginç farklılıklar vardı. Bu kişiler Amerika’ya göç etmiş İngiliz, Alman, İsveç, İrlanda asıllıydılar ve kimi Katolik, kimi Protestan, kimi Yahudi idi. Rotary’nin ileride şekillenecek olan ırk, din, dil, cinsiyet farkı gözetmeme prensibi başından oluşmuştu. 
Paul Harris iş ve meslek sahiplerinin zaman zaman bir araya gelerek işleri ile ilgili görüşmeler yapmalarında yarar görüyor ve değişik çevrelerden iş ve meslek sahiplerini bir araya getirecek bir “kulüp” kurma düşüncesini taşıyordu. Bu fikrini arkadaşlarının benimsemesi üzerine 23 Şubat 1905 tarihinde yapılan toplantıda “Rotary” doğdu. Her iş ve meslekten sadece bir temsilcinin üyeliği ile sınırlı bir erkekler kulübü kurulmasına ve her hafta bir üyenin iş yerinde toplanılmasına karar verildi.
“Rotary” adı, toplantıların üyelerin iş yerlerinde sırasıyla, dönüşümlü olarak yapılmasından kaynaklanmıştır. Kulüp büyüyüp üye adedi artınca bürolarda toplanma olanağı ortadan kalktığı için otel ya da restoranlarda öğle yemeği toplantıları başlatıldı.
Dört kurucu aralarına matbaacı Harry Ruggles’i ve emlak komisyoncusu Will Jenson’u da alarak “Chicago Rotary Kulübü”nü faaliyete geçirdiler. Başkan Silvester Schiele idi. Paul Harris yeni kulübün yönetiminde görev almadı. İki yıl sonra bu kulübün başkanı oldu. 
 

 

 

1910 yılına gelindiğinde kulüp sayısı 16’ya, Rotaryen sayısı 1.500’e yükselmişti. Aynı yılda Chicago’da yapılan Rotary’nin ilk konvansiyonda “Ulusal Rotary Kulüpleri Birliği” kuruldu. 
Bu konvansiyonda A.F.Sheldon ilk defa “En İyi Hizmet Eden En Fazla Yararlanandır - He Profits Most Who Serves Best” sloganını kullandı.
1911 yılında Benjamin Franklin Collins başkalarına hizmet vermenin önemine değinerek “Kendin Değil, Hizmet” fikrini geliştirdi. Sonradan “Kendinden Önce Hizmet – Service Above Self” sloganı tüm Rotaryenlerce benimsendi. 
1911 yılında Kanada’da kurulan Winnipeg Rotary Kulübü ABD dışında kurulan ilk kulüp oldu. Böylece Rotary uluslararası bir kimlik kazandı. Aynı yıl Rotary Atlantiği aştı, İngiltere ve İrlanda’da kulüpler kuruldu.
1912 yılında Minesota’da gerçekleştirilen üçüncü konvansiyonda “Ulusal Rotary Kulüpleri Biriliği”nin adı “Uluslararası Rotary Kulüpleri Birliği” olarak değiştirildi. Ayni tarihte “The National Rotarian” Dergisinin adı da “The Rotarian” oldu. Kulüp adedi 50 ve Rotaryen adedi 5.000 idi.
1916 yılında dili İngilizce olmayan ilk kulüp Küba’nın Başkenti Havana’da kuruldu.
1917 yılında Uluslararası Rotary Kulüpleri Birliği’nin çalışmalarını ve projelerini desteklemek üzere Altıncı Başkan Arch Klumph “Rotary Bağış Fonu”nu kurdu.
1921 yılında Birinci Dünya Savaşından sonra kulüp adedi 975’e ve Rotaryen adedi 70.000’e yükseldi. 
1922 yılında “Uluslararası Rotary Kulüpleri Birliği” adı “Uluslararası Rotary – Rotary International” olarak değiştirildi. 
1928 yılında “Rotary Bağış Fonu” tüzel kişilik haline getirilerek “Uluslararası Rotary Vakfı” adını aldı.
1932 yılında Rotaryen Herbert Taylor “Dörtlü Özdenetim”i dile getirdi ve Uluslararası Rotary 11 yıl sonra bunu sloganı olarak kabul etti.
İkinci Dünya Savaşı birçok kulübün kapanmasına neden oldu. Yine de 1945 yılında kulüp adedi 5.213’e ve üye adedi 227.913’e yükseldi. 
1945 yılında kurulan “Birleşmiş Milletler”in kuruluş belgesinin hazırlanmasında 29 delegasyonunun içinde 49 Rotaryenin de emeği vardır.
1960 yılında kulüp sayısı 10.000’e ve Rotaryen sayısı 480.000’e ulaştı. 
1989 yılında Yasama Konseyi toplantısında kadınların da Rotaryen olması kabul edildi.
2018 yılında Rotary 113. yıldönümünü kutladı.
Uluslararası Rotary bugün dünyada 35.000 Rotary kulübü ve 1.200.000 Rotaryenle toplum için topluma hizmet ediyor.